Kadın genital sistemi başlıca iç ve dış genital organlar olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. İç genital organlar kadın iskeletinde leğen kemikleri ve bel kemiği tarafından oluşturulan kemik çatı (pelvis) içerisinde yer almaktadır. İç genital organlar vajen, uterus (rahim), tuba uterina (fallop tüpleri) ve overler (yumurtalıklar) den oluşmaktadır

Dış genital organlar ise şunlardır: Mons pubis (pubis tepesi), labium majus (dış dudaklar), labium minus (iç dudaklar), klitoris, çeşitli salgı bezleri ve bunların dışarı açıldığı kanallar. Kadın dış genital organlarının hepsine birden vulva adı verilmektedir.

PELVİS
Kadın pelvisi gebelik ve doğuma uygunluk nedeniyle erkek pelvisinden önemli farklar göstermektedir. Bu farklılık erkeğin pelvisinin daha çok yük taşımaya, kadının pelvisinin ise doğum esnasında bebeğin doğum kanalında rahatça ilerleyebilmesine yönelik yapılanmasından kaynaklanmaktadır.
Dört farklı tipte pelvis yapısı vardır:
Jinekoid pelvis: Pelvik kemiğin giriş kısmı yuvarlağa yakın şekilde olup, kadınların yaklaşık %50’sinde bu tip pelvis yapısı bulunmaktadır. Doğum açısından en elverişli olan tipdir.
Android pelvis: Daha çok erkeklerde var olan pelvis tipi olup, üstten bakıldığında kemik çatı açıklığı kalp şeklindedir.
Andropoid pelvis: Kemik çatı açıklığına üstten bakıldığında ön-arka çapın daha uzundur. Kadınların yaklaşık olarak %20’sinde bu tip pelvis bulunmaktadır.
Platipelloid pelvis: Bastırılmış jinekoid tip pelvise benzer ve ön-arka çap çok kısadır. Kadınların yaklaşık olarak %3’ünde görülür.
Kadınlarda doğum şekline karar verilirken (normal ya da sezeryan) pelvik yapının jinekolog tarafından değerlendirilmesi son derece önemlidir.
Kadının kemik yapısının üzerinde yer alan kas ve bağ dokuları da, bebeğin doğum kanalından geçerek dış dünyaya çıkma sürecinde, mümkün olan en geniş alanı sağlamak amacıyla gevşemeye elverişli olarak yapılanmışdır.
DIŞ GENİTAL ORGANLAR
Kadın dış genital organları vücudu örten cilt tabakasının devamıdır ve vulva olarak isimlendirilir. Vulvanın hemen altında kadının doğum yapmasında, idrar ve dışkı çıkışı gibi işlevleri istemli olarak gerçekleştirmesinde önemli rolü olan kaslar bulunmaktadır. Bu kasların tümüne pelvik taban kasları adı verilir.
Mons pubis : Cilt ve ciltaltı yağ dokusundan oluşmaktadır ve üzeri genital kıllarla kaplıdır.
Labium majus: Erkeklerdeki skrotumun karşılığı olan iki adet deri kıvrımıdır. Önde pubis tepesinin hemen altında arkada ise anüsün hemen üzerinde birleşirler. Her dudağın iç ve dış olmak üzere iki yüzü vardır. Dış yüzü pigmentli ve kıllarla örtülü olup iç yüzü düzdür.
Labium minus : Dış dudaklar arasında bulunan yağ dokusu içermeyen iki küçük deri katlantısı olup erkeklerdeki penis derisinin karşılığıdır. İdrar çıkışı ve vajen girişinin etrafını sararl. Kıl ve ter bezi içermez.
Hymen: İnce ve esnek bir yapı olup ortasında içerdiği bir ya da daha fazla delik sayesinde adet kanının akışına izin verir. Her kadında farklı yapıda olup, genellikle ilk ilişki sırasında hafif bir kanama ile yırtılır.
Klitoris: Erkekteki penisin karşılığı olan bir yapıdır. Sinir uçları açısından zengin bir yapıya ve cinsel ilişki sırasında sertleşebilme özelliğine sahiptir. Kan damarları açısından oldukça zengin olan bu yapının kadın orgazmında önemli rolü bulunmaktadır.
Vulvada bulunan salgı bezleri: Dış genital bölgenin kurumasını önlemek ve cinsel ilişkide gerekli kayganlaşmayı sağlamak işlevine sahip birkaç adet salgı bezi bulunmakta olup bunlar arasında en önemlileri idrar çıkışının yanlarında yer alan Skene bezleri ve vajina girişinin her iki yanında yer alan Bartholin bezleridir.
Anüs: Kalın barsağın son kısmı olup dışkının dışarı atılmasını sağlar. Vajinaya yakın yerleşimde olması açısından önemlidir. Bu yakınlık dışkı ile dışarı atılan bakterilerin yaratabileceği vajinal enfeksiyonlar açısında önem taşımaktadır.
İÇ GENİTAL ORGANLAR
İç genital organlar kadın iskeletinde leğen kemikleri ve bel kemiği tarafından oluşturulan pelvis içerisinde yer almaktadır. İç genital organlar vajina, uterus, tuba uterina ve overlerden oluşmaktadır.

Vajina: Vajina girişinden rahime kadar uzanan, 7-9 cm uzunluğunda kas ve zarlardan yapılmış boru şeklinde bir organdır. Vajina girişinde bulunan salgı bezleri ilişki sırasında kayganlığı sağlamaktadır. Doğum eylemi sırasında bebeğin geçmesine izin verecek kadar genişler ve doğum sonrası dönemde hemen hemen tamamen eski yapı ve formuna döner.
Uterus ve Serviks: Döllenmiş olan yumurtanın doğuma kadar geçen dönemdeki tüm ihtiyaçlarını karşılayıp gelişmesini sağlayan, bebeği dış ortama ait olumsuzluklardan koruyan ve doğum eylemi sırasında kasılarak bebeğin dışarı atılmasını sağlayan iç genital organdır. Uterus içerisinde yer alan boşluk rahim iç zarı (endometrium) ile döşelidir. Bu tabaka her adet döngüsünde yenilenir. Gebelik yoksa bu tabaka yeniden oluşturulmak üzere rahim ağzı yoluyla vajinaya, buradan da dış ortama atılır. Kanamayal birlikte seyreden bu duruma adet kanaması adı verilir. Gebelik söz konusu ise döllenmiş olan yumurta endometriuma tutunarak burada gelişimine devam eder.
Serviks (rahim ağzı), erişkin rahminin yaklaşık olarak 1/3 alt kısmını oluşturan, 2-2.5 cm uzunluğunda, koni şeklinde ve sert yapıda bir organdır. İçerdiği salgı bezleri ile gebeliğe uygun dönemlerde spermlerin geçişini kolaylaştıran, gebeliğe uygun olmayan dönemlerde ise bu geçişi zorlaştıran salgılar üretmektedir. Serviksin en önemli özelliklerinden biri de üzerini döşeyen epitel tabakasının yapısı olup, burada yer alan geçiş alanı, rahim ağzı kanserlerinin en sık olarak yerleştiği bölgeyi oluşturmaktadır. Bu nedenle cinsel olarak aktif yaşama geçmiş olan her kadının belirli aralıklarla rahim ağzından smear denilen kanser tarama ve tanı yöntemini uygulatması gerekmektedir.
Over: Erkeklerdeki testislerin karşılığı olan overler bir çift üreme organıdır. Dişi üreme hücresi olan ovum yani yumurtayı üretir ve dişi üreme sistemi ile ilgili hormonların salınımından sorumludur. Yumurtalıklar yaklaşık olarak 3 cm uzunluğunda, 1.5 cm genişliğinde, 1 cm kalınlığında ve 4-6 gr ağırlığında grimsi pembe renkli badem şeklinde olan organlardır.
Tuba uterina: Yumurtalıklardan rahime yumurta naklinden sorumlu olan ortalama 10 cm uzunluğunda ve 3 mm çapında iki adet kanaldır. İnfundibulum, ampulla, isthmus ve intramural olmak üzere 4 kısımdan oluşur. İnfundibulum tüplerin en geniş bölümüdür ve ucunda yer alan saçak şeklindeki uzantılar arcılığı ile yumurtalıklardan atılan yumurtanın yakalanmasını sağlar. Spermin yumurtayı döllediği kısım ise ampulla olarak adlandırılan kısımdır. |